Met de Omgevingsvisie Den Haag 2050 wil de gemeente de koers bepalen richting een “groene metropool aan zee”. Onderzoeker en architect Leo Oorschot stelt echter dat de visie te weinig richtinggevende keuzes bevat. Volgens hem legt de nadruk op gebiedsgericht werken weliswaar de verschillen tussen wijken bloot, maar blijft een overkoepelend narratief voor de hele stad onderbelicht. Zo schrijft hij in een artikel in gebiedsontwikkeling.nu.
De visie bouwt voort op eerdere strategische plannen, zoals de Structuurvisie Wereldstad aan Zee en de Agenda Ruimte voor de Stad. Uitgangspunt is een scenario van gematigde bevolkingsgroei, gecombineerd met de ambitie om in de komende jaren circa 30.000 woningen toe te voegen. Deze groei moet samengaan met investeringen in leefkwaliteit en vergroening. De plannen zijn opgebouwd rond vijf ruimtelijke bewegingen: diversiteit in wonen en wijken, vergroening en water, verstedelijking en bereikbaarheid, versterking van kennis en economie, en het op orde brengen van basisvoorzieningen zoals energie en kustbescherming.
Volgens Oorschot bieden deze thema’s houvast, maar functioneren ze vooral als losse sectorale richtingen. Omdat er geen generieke strategie is ontwikkeld die de bewegingen met elkaar verbindt, ontstaan er op wijkniveau botsende ruimteclaims. De gemeenteraad herkende dit probleem en sprak waardering uit voor de aandacht voor verschillen tussen wijken, maar vroeg ook om meer sturing vanuit het college. Zonder dat risico bestaat volgens Oorschot dat korte termijnpolitiek leidend wordt in plaats van lange termijnvisie.
Een belangrijk knelpunt is de woningbouwopgave. In de Woondeal is afgesproken dat Den Haag jaarlijks 4.000 woningen toevoegt. Uit cijfers blijkt echter dat de stad de afgelopen twaalf jaar gemiddeld slechts 2.500 woningen per jaar realiseerde. Vooral het middeldure en dure segment groeide, terwijl sociale huur vrijwel gelijk bleef. Deze discrepantie legt volgens Oorschot de spanning bloot tussen ambitie en uitvoeringskracht.
Daarnaast benadrukt hij dat de combinatie van verdichting en vergroening onder druk staat. Onderzoek toont aan dat het aantal vierkante meters openbaar groen per woning de afgelopen jaren met bijna een vijfde is gedaald. Ook wijst hij op de sociale gevolgen in kwetsbare wijken, waar vernieuwing vaak leidt tot verdringing en hogere woonlasten zonder structurele verbetering van de positie van bewoners.
Toch ziet Oorschot ook aanknopingspunten. Hij wijst op de mobiliteitstransitie naar een 15-minutenstad en het benutten van het groenblauwe netwerk van waterlopen, parken en landgoederen. Daarmee kan een samenhangend verhaal worden ontwikkeld dat de uiteenlopende wijken en stadsdelen met elkaar verbindt.
Volgens Oorschot ligt de uitdaging voor Den Haag in het combineren van gebiedsgerichte aanpak met een duidelijke koers voor de lange termijn. Alleen zo kan de stad zich daadwerkelijk ontwikkelen tot een groene metropool aan zee.
