De energierekening blijft de komende decennia naar verwachting stijgen, waarbij vooral huishoudens en kleinere bedrijven risico lopen op hogere kosten. Dat blijkt uit onderzoek dat in opdracht van de provincie Zuid-Holland, VNO-NCW, het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie en Stichting Warmtenetwerk is uitgevoerd.
Uit het onderzoek komt naar voren dat vooral de kosten voor het elektriciteitsnet verder oplopen. Voor de uitbreiding en verzwaring van het stroomnet zijn grote investeringen nodig. Die kosten worden via nettarieven doorberekend aan gebruikers. In Nederland komen die lasten voor een belangrijk deel terecht bij kleinverbruikers, waaronder huishoudens en het midden- en kleinbedrijf.
Ook de kosten van gas kunnen verder stijgen. Volgens het onderzoek krijgen vooral huishoudens en bedrijven die na 2040 nog afhankelijk zijn van aardgas daarmee te maken. Ook daar spelen hogere netkosten een belangrijke rol.
Tegelijk kan de kale stroomprijs in de toekomst lager worden, maar sterker gaan schommelen. Mensen en bedrijven die hun energiegebruik kunnen aanpassen aan momenten waarop stroom goedkoop beschikbaar is, kunnen daarvan profiteren. Dat kan bijvoorbeeld met een batterij, slim laden, zonnepanelen of een energiemanagementsysteem.
Huishoudens met zonnepanelen blijven voordeel houden van de elektriciteit die zij zelf opwekken en direct gebruiken. Het terugleveren van elektriciteit aan het net levert volgens het onderzoek in de toekomst minder op. Met een thuisbatterij kan een groter deel van de eigen stroom op een later moment worden gebruikt.
Ook huishoudens met een warmtepomp zijn volgens het onderzoek op langere termijn relatief beter af dan huishoudens die afhankelijk blijven van aardgas. Wie niet kan verduurzamen, loopt juist meer risico op stijgende energiekosten. Dat geldt bijvoorbeeld voor huurders, mensen met een lager inkomen en kleine ondernemers die weinig mogelijkheden hebben om te investeren.
De onderzoekers benadrukken dat de uiteindelijke energierekening sterk afhangt van keuzes van de overheid. Als beleid niet verandert, lopen de kosten voor vrijwel alle gebruikers op. Mogelijke maatregelen zijn het versnellen van woningisolatie, het beter afstemmen van vraag en aanbod van energie en het anders verdelen van de kosten van het elektriciteitsnet.
Ook wordt voorgesteld om kwetsbare huishoudens beter te beschermen. Een andere mogelijkheid is om netkosten minder rechtstreeks via de energierekening te laten lopen en een deel via belastingen te financieren.
